Orta Doğu’daki gerilim ve nakliye aksamaları alüminyum arzını tehdit ederken, fiyatlar Mart 2022’den bu yana en yüksek seviyesini gördü.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından petrol fiyatlarındaki sert yükselişler enflasyonist baskıları artırma endişelerini tetiklerken, emtia piyasasında önemli dalgalanmalar yaşanıyor. Bu durum, özellikle nakliye aksamaları ve artan arz endişeleriyle birlikte alüminyum fiyatlarında geçen ay belirgin bir yükselişe neden oldu.
Orta Doğu’daki jeopolitik gerilim, küresel alüminyum arzını doğrudan tehdit ediyor. Küresel alüminyum üretiminin yaklaşık onda biri Basra Körfezi’nde yoğunlaşırken, Hürmüz Boğazı’ndaki olası bir kapanma tüm ihracatı engelleyebilir. İran’ın bölgedeki tesislere yönelik füze ve drone saldırıları, uzun süreli üretim kesintisi riskini beraberinde getiriyor.
Katar ve Bahreyn’deki alüminyum üreticileri, artan riskler nedeniyle üretimlerini durdurma veya azaltma yoluna gitti. Bu durum, küresel alüminyum arzının önemli bir kısmını karşılayan Orta Doğu’dan gelen tedarikin sekteye uğramasıyla bu yıl küresel alüminyum açığının artacağı tahminlerini güçlendiriyor.
Birleşik Arap Emirlikleri merkezli Emirates Global Aluminium (EGA) şirketine ait Et-Tavila tesisinin, İran’ın saldırılarında zarar görmesi arz güvenliği konusundaki endişeleri daha da artırdı. Yaklaşık 1,6 milyon ton kapasiteli bu tesisin uzun vadede devre dışı kalması senaryosunda, küresel alüminyum piyasasında önemli bir arz açığı oluşması bekleniyor.
Ayrıca, Çin’deki alüminyum talebindeki artış da küresel piyasa dinamiklerini etkiliyor. Katar’daki Qatalum tesisi Mart ayından bu yana yüzde 60 kapasiteyle çalışırken, Bahreyn’deki Alba tesisi ise toplam kapasitesinin yüzde 19’unu oluşturan üretim hatlarını kapattı. Bu hatların en erken haziran ayında faaliyete geçebileceği öngörülüyor.
Orta Doğu dışındaki faktörler de alüminyum fiyatlarındaki artışa katkıda bulundu. Mozambik’teki Mozal izabe tesisinin bakıma alınması, küresel arz endişelerini daha da derinleştirdi.
ABD/İsrail-İran geriliminin yol açtığı arz bozulmaları, Londra Metal Borsası’nda alüminyumun ton başına fiyatını yaklaşık son 2 yılın en hızlı aylık yükselişiyle Mart ayında 3 bin 467 dolara taşıdı. Şubat ayında 3 bin 140 dolar olan alüminyum, yılbaşına göre ise yüzde 15,7’lik bir artış kaydetti. Nisan 2024’te ton başına 3 bin 546 dolara ulaşan alüminyum, Mart 2022’den bu yana en yüksek seviyesini gördü.
Ak Yatırım Uluslararası Piyasalar Stratejisti Uraz Çay, Hürmüz Boğazı’nın kapanması durumunda Katar, Bahreyn ve BAE’nin toplam 6,2 milyon tonluk yıllık alüminyum üretim ve ihracatının risk altında olduğunu belirtti. Çay, global piyasada savaş öncesinde de alüminyum piyasasının zaten sıkı olduğunu ve arzın talebi zar zor karşıladığını vurguladı. Savaşla birlikte arz açığı risklerinin daha da arttığını ekledi.
Çay, dünyanın en büyük alüminyum üreticisi Çin’deki üretim kotalarının ve diğer tüm değişkenlerin fiyatları 2022’den beri en yüksek seviyelere taşıdığını ifade etti. Hürmüz Boğazı’nın petrol ve doğal gaz dışında da global ham madde piyasaları için kritik önem taşıdığının altını çizen Çay, boğazdaki gemi geçiş durumlarının gelecekteki alüminyum fiyatlarını belirleyeceğini söyledi.
Yorum Yap